مصطفى محقق داماد

146

مباحثى از اصول فقه ( فارسى )

حديث اول - روايت حسن بن جهم « عن الحسن بن الجهم « 1 » عن الرّضا ( عليه السّلام ) قال : قلت له : تجيئنا الاحاديث عنكم مختلفة ؟ فقال : ما جاءك عنّا فقس على كتاب اللّه عزّ و جلّ و أحاديثنا ، فان كان يشبههما فهو منّا ، و ان لم يكن يشبههما فليس منّا . قلت : يجيئنا الرّجلان و كلاهما ثقة بحديثين مختلفين و لا نعلم أيّها الحقّ ؟ قال : فاذا لم تعلم فموسّع عليك بأيّهما أخذت » « 2 » : از حسن بن جهم روايت شده كه گفت : « به امام رضا ( عليه السّلام ) عرض كردم احاديثى از جانب شما خاندان عصمت به ما مىرسد كه با هم اختلاف دارند [ تكليف چيست ؟ ] فرمود : احاديثى كه از جانب ما مىرسد با كتاب خدا و احاديث ( قطعى ) ما بسنجيد ، اگر مشابه و موافق با آن دو بود از ماست و اگر چنين نبود از ما نيست ، عرض كردم دو نفر موثق ، دو حديثى را روايت مىكنند كه با هم اختلاف دارند ، و ما نمىدانيم كه كداميك حق است ؟ فرمود : در اين صورت ، مختارى كه هريك از آن دو حديث را اخذ نمايى و عمل كنى . » از پاسخ به سؤال اوّل ، برمىآيد كه ملاك حجيت و عدم حجيت احاديث ، مطابقت و عدم مطابقت آن با كتاب و سنت قطعى است و از پاسخ به سؤال دوم استفاده مىشود كه در صورت تعارض دو حديث معتبر ، وظيفه تخيير است . حديث دوم - روايت علىّ بن مهزيار

--> ( 1 ) - به فتح جيم . و سكون ميم . علامه حلى ، ايضاح الاشتباه ، ص 136 ، چاپ جامعه مدرّسين . و مامقانى ، سيد محمد حسن ، تنقيح المقال ، ج 1 ص 240 . ( 2 ) - طبرسى ، الاحتجاج ، ص 357 ، شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 18 ص 87 باب 9 از ابواب صفات القاضى ، حديث 40 نقل از « الاحتجاج » . مجلسى ، محمد باقر ، مرآة العقول ، ج 1 ، ص 220 ، جامع احاديث الشيعة ، زير نظر آيت الله بروجردى ، ج 1 ص 260 ، باب 6 از ابواب المقدمات ، حديث 446 .